Mae RhAG yn galw ar y Llywodraeth i droi ewyllys da at addysg Gymraeg yn weithredu pendant. Bydd mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg yn galw am hyn mewn tystiolaeth gerbron arbenigwyr ieithyddol fydd yn ymweld â Chymru ddydd Llun 29 Ebrill. Bwriad yr ymweliad gan aelodau o Bwyllgor Arbenigwyr ar ran Siartr Ewrop ar gyfer Ieithoedd Rhanbarthol a Lleiafrifol yw casglu tystiolaeth gan rychwant eang o NGOs sy'n ymwneud â'r gwaith o hyrwyddo a diogelu'r iaith Gymraeg. Fel rhan o'u tystiolaeth bydd RhAG yn datgan fod bwlch yn parhau rhwng dyheadau'r Llywodraeth mewn perthynas ag addysg Gymraeg a'r cynnydd angenrheidiol i gyrraedd targedau'r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg. Mae Llywodraeth Cymru wedi gosod targed y bydd 25% o blant 7 oed yng Nghymru yn derbyn eu haddysg trwy gyfrwng y Gymraeg erbyn 2015 a hwnnw'n cynnyddu i 30% erbyn 2020. Meddai Ceri Owen, Swyddog Datblygu RhAG, "Bydd llawer o'n tystiolaeth yn adleisio'r un materion a godwyd gennym wrth ymddangos gerbron y pwyllgor nôl yn 2009. Mae RhAG yn pwyso am yr angen i weithredu ar sail mesur y galw a'r angen am gyfarwyddiadau clir i’w gwneud yn haws i Awdurdodau Lleol sefydlu ysgolion cyfrwng Cymraeg. Er fod cynnydd wedi'i wneud mewn perthynas â mesur y galw am addysg Gymraeg, nid oes cyfarwyddiadau eglur wedi'i darparu i ALl ar sut i fynd ati i gynyddu'r ddarpariaeth. Mae rhai siroedd wedi bod yn rhagweithiol ond eraill yn parhau i lusgo traed. Gan nad yw gweithredu ar ganfyddiadau arolygon mesur galw yn statudol mae'r cynnydd o ran ehangu'r sector cyfrwng Cymraeg wedi bod yn llawer rhy araf. "Ar hyn o bryd mae'r Strategaeth yn methu o safbwynt hwyluso darparu ysgolion cyfrwng Cymraeg newydd. Dylai Llywodraeth Cymru osod targedau penodol i ALl er mwyn ehangu nifer yr ysgolion cyfrwng Cymraeg. Yn ein cyhoeddiad Twf Addysg Gymraeg yng Nghymru 2012 - 2020 mae RhAG yn dadlau fod angen 67 dosbarth ychwanegol er mwyn cyrraedd targed y Llywodraeth ble bydd 30% o blant Cymru yn derbyn addysg cyfrwng Cymraeg erbyn 2020. Prin iawn yw'r gobaith o gyrraedd y nod os na fydd y Llywodraeth yn cyhoeddi cyfarwyddiadau clir er mwyn sicrhau fod ALl yn gweithredu." diwedd Nodiadau 1. Llyfryn Twf Addysg Gymraeg yng Nghymru 2012 - 2020, Michael Jones, 2012. http://www.rhag.net/dogfennau/twfc.pdf 2. Adroddiad diwethaf Pwyllgor Arbenigwyr Siartr Ewrop ar Ieithoedd Rhanbarthol neu Leiafrifol http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/default_en.asp http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/Recommendations/UKCMRec3_en.pdf Am ragor o wybodaeth cysylltwch â Ceri Owen, Swyddog Datblygu RhAG ar 07912175403 neu ceri@rhag.net

The national organisation Parents for Welsh medium Education (RhAG) has criticised Cardiff Council for a u-turn on their proposals to make permanent the enlargement of Ysgol Gymraeg Pwll Coch to admit up to 90 pupils into the Reception Year from September 2014. This according to RhAG is in complete contrast to the promise given back in 2011 when a consultation was held to expand provision as a temporary measure only. RhAG doesn't fundamentally disagree with the Council's intention to keep Ysgol Pwll Coch as a three form entry as a temporary 'bridging' measure, but that it should form part of a wider plan to establish a brand new school in Grangetown by 2015. It is very concerning that the Council now appears to be reneging on that promise, in line with the original timetable included in Cardiff Council's 21st Century Schools Plan with projects in the first envelope already ratified and funding assured by Welsh Government. The retention of a permanent third stream at Pwll Coch would inevitably put pressure on resources / space which is bound to affect the school's ability to maintain current high educational standards.This is a completely unacceptable situation for pupils, staff and parents. Said Michael Jones, RhAG South east Wales Coordinator, "The logic and statistics provided by the Council to support the plan is flawed, inconsistent or simply unfounded. According to Council figures, the number of new children in the area are expected to fall next September, which would be for the first time in 10 years, and yet it is claimed that provision needs to be increased from the current 5 streams to 6 streams (150 to 180 children) despite 5 streams being sufficient to accomodate the 136 children the council expected this year. In 2006, Treganna and Pwll Coch schools admitted 90 children when a total of 102 children applied for places. In response to this a starter class was opened at Ninian Park School in 2007, now called Ysgol Tan-yr-eos, which has now grown to a full school and will form the second stream at Ysgol Treganna from September 2013. In 2012 Treganna and Pwll Coch admitted a total of 147 children, an increase of 57 children in 6 years, which is higher than the average for the whole of Cardiff between 2000 and 2011, equating to 6.22%. It must be remembered that Treganna and Pwll Coch have also received the overflow from Ysgol Nant Caerau of 10 pupils per year for the past 2 years. In fact the number already admitted to Treganna and Pwll Coch this year has already reached 154;there are children who have failed to obtain admission to Nant Caerau yet again and these children taken with the usual late applicants will in all probability ensure that the total admissions exceed 160 and reach the usual 10% increase in this area. "It is fairly certain that both schools serving the Canton and Grangetown areas will be oversubscribed by 2015. The Council has confirmed that they've received permission from the Minister to open the new school in Grangetown to cater for the expected growth in demand in the area. However, it is claimed that it has not been possible to find a suitable site and consequently it will not be possible to open the school before 2016. The Council has also expressed uncertainty about the viability of the new school in terms of the demand for WM provision in the area. This is a completely unbelievable statement as RhAG has expressed its concern for more than a year that a one form entry would be insufficient by 2019/20 and pushing for the school to be built on a site which could accomodate a second form entry by 2017/18. It is therefore critical that the new school remains as part of Cardiff's 21st Century Schools programme in line with the original timetable and as Cllr. Julia Magill, Exectuive Member for Education has again promised in a recent letter to RhAG. Said Ceri Owen, RhAG National Development Officer, "If the plan to establish a 3rd stream at Pwll Coch is implemented this will mean that there will be three schools of this size in the Welsh-medium sector in Cardiff. In a response to a written question submitted to the Executive Member for Education, it was denied that that this is a move towards a policy of centralizing provision treating the WM sector in an unequal and disproportionate way compared to the EM sector. RhAG is concerned that Cardiff Council is moving away from its commitment to the vision of 'local schools for local children' with regard to the WM sector. "We must ask how Cardiff Council's proposals to plan WM education across the city can claim to be in line with the national objectives and targets of the Welsh Medium Education Strategy. Welsh Government policy has set a target that 30% of 7 year olds in Wales will be assessed through the medium of Welsh by 2020. Currently fewer than 20% do so in Cardiff. The Government's aim is for Cardiff to see an increase of 50% of school children who begin in the WM sector by 2018. Cardiff won't come close to achieving that without expanding provision in Splott and honouring its promise to establish a 3rd school for the Canton and Grangetown areas. RhAG therefore urges the Labour led Council in Cardiff to change its attitude which at present is completely opposite to the nationalpolicy set by fellow party members within Welsh Government."

In An IWA article, Heini Gruffudd argues that we should stop subsiding those who choose to study outside the country: http://www.clickonwales.org/2013/03/welsh-governments-31m-brain-drain-subsidy/

The national organisation Parents for Welsh Medium Education (RhAG) has criticised Powys Council for using wholly incorrect and inaccurate information in its consultation on proposals to close Ysgol Carno. This would ultimately would be open for challenge by judicial review. The organisation will write to the Council on behalf of parents campaigning against closure urging them to rethink their plans and start afresh. The proposals, which the Council have agreed to take forward are based on January 2012 data and do not reflect the recent 84% growth in pupil numbers and the consequent decrease in surplus places and cost per head of education. Under the proposals the 44 pupils currently on roll would be dispersed to neighbouring schools. The only one which can offer a comparable WM education, Ysgol Llanbrynmair located 7 miles away, is physically unable to accept all the children. The other options are a dual stream provision and English medium provision. RhAG considers that the proposals to close one of the top three schools in the Machynlleth/Llanidloes catchment areas based on Estyn Inspection reports will be damaging to the existing provision and willl preven the growth of Welsh medium education in the north of the county. It will also undermine the requirements of the Welsh Government's Welsh Medium Education Strategy which, once legislation expected to be passed in April, [1] will place a statutory duty on all Local Authorities to grow and increase WM provision with a specific emphasis on 'increasing access for early years and primary provision within a child's community'[2]. Said Mr Michael Jones, RhAG's Legal Advisor, "It is unjustifiable that a report based on information which is completely out of date has been submitted and the recommendations adopted based upon such information. There are a number of significant and fundamental issues which need to be addressed, since the fact that due process appears not to have been followed in the conclusion to close Ysgol Carno. The APB and Dyfi Valley Workstreams' explicit recommendation was federation rather than closure, but it seems that local democratic processes have been disregarded." Said Mr Jones, "The Cabinet Member with responsibility for the Education Portfolio is also contradicting herself when she refers to the Condition of Ysgol Carno's buildings.The Cabinet report states that Ysgol Carno received the worst condition grade, which is untrue, as Welsh Government itself graded this a B (Satisfactory) which is the same grade given to other schools in the area. It is also neither useful or constructive when the Cabinet Member is publicly quoted as labelling Ysgol Carno's condition as 'disgraceful' without ever having visited the school, fuelling concern and worry in an already emotionally charged situation." He went on to say, "These proposals also don't fully consider the consequence closure would have on the public purse. The Council's own figures state that the transport bill would be approx £57,000 but only if transport were limited to one location. The reality is that closure could lead to parents opting for alternative provision which could drastically snowball the transport bill." Ceri Owen, RhAG National Development Officer added, " The key consideration should be that the alternative offered to parents should be of equal or better standard. This will certainly not be the case here, as these proposals will adversely affect parental choice and equality of opportunity. Parents who send their children to Ysgol Carno have made a conscious decision to choose WM education for their children, and if the school was closed, the stark reality is that this could no longer be an option for everyone. What is also concerning is that no impact assessment has been carried out in terms of the effect this closure would have on the Welsh Language or on the wider community.There is no question that if implemented, this policy would jeopardise the development of Welsh-medium provision in this area, and stifle the recent and projected future growth." Said Ms Owen, "Does Powys Council consider it appropriate to safeguard the Welsh language in one community at the expense of other surrounding communities? This flies in the face of national legislation and policy relating to the Welsh Language. RhAG calls upon the Cabinet Member with responsibility for education in Powys to answer this and to qualify how these proposals are considered to be in alignment with Welsh Government's vision of furthering the growth of Welsh-medium education and responding in a planned way to demand." end Notes For further information please contact Ceri Owen, RhAG Development Officer on 07912175403 or ceri@rhag.net [1] School Standards and Organisation (Wales) Bill http://wales.gov.uk/legislation/programme/assemblybills/schoolstandards/?lang=en [2] Welsh-medium Education Strategy, Welsh Assembly Government, Information document no: 083/2010, p.13 http://wales.gov.uk/topics/educationandskills/publications/guidance/welshmededstrat/?lang=en

Local Torfaen parents and members of RhAG Torfaen (Parents for Welsh medium Education) group will present a petition to Councillors at Torfaen's next full Council meeting (Tuesday 11th December) calling for additional Welsh-medium primary provision to be established within the Authority. At a recent event organised by Menter Iaith Blaenau Gwent, Torfaen a Mynwy (Welsh language Initiative) for parents whose children will be attending reception classes in September 2013 (and with children not currently attending WM provision), more than 40 parents from the Cwmbrân catchment area and more than 20 from the Panteg catchment area signed a petition calling on Torfaen Council to provide their child with a place at a Welsh-medium school within their catchment areas. The last few years have seen a substantial expansion in the number of Welsh-medium nursery and early years provision (maintained and non-maintained) which has had a tremendous impact on numbers. All schools are close to or at over capacity – including Ysgol Panteg, the Authority's third WM primary opened in 2010, which is expected to be oversubscribed by September 2013. Ysgol Panteg was turned into a two-form entry school last September, to catch the overflow from the Authority's other two WM schools, and is expected to reach current capacity of 150 pupils much earlier than anticipated. The situation came to a head at the beginning of this year, with a number of parents refused first choice reception place for their children at Welsh-medium schools in Torfaen for this current academic year; a number of them with siblings already attending those schools. Said Glyn Davies, RhAG Torfaen chair, "It is unavoidable that further schools must be opened to meet demand. Findings from the last survey to measure demand carried out by Torfaen Council confirmed that 39% of parents would like their children to receive their education through the medium of Welsh.This is reinforced by recent trends and future projections . Action must now be taken to accommodate this growth in line with the emphasis within the Welsh-medium Education Strategy for ‘planning proactively to meet future growth in demand.’[1] " "As part of the Authority’s 21st century School’s programme, proposals have been outlined for the opening of a brand new-build on the AVESTA site. However it is becoming apparent that this funding won't transpire until the tail end of the programme's first phase. RhAG is also concerned that the proposal doesn't offer a solution which takes into account the needs of families across the whole of the Authority. We feel that it must be one element of a wider strategic plan to develop Welsh-medium education across the Authority - not the only one. Parents are naturally concerned that the future planning of Welsh-medium provision in Torfaen is currently being pinned on a school, which as of yet does not exist, and where all three Welsh-medium schools will be oversubscribed within the next year." Mr Davies went on to say, "RhAG calls on the Authority to adopt a strategy where Welsh-medium schools serve local communities and are situated within a reasonable reach of every family. In the majority of cases children wishing to access English-medium education can do so within their communities and can expect to seamlessly progress from nursery to primary education within the same provision. RhAG seeks equal parity for Welsh-medium provision, and that parents are given a fair choice as they decide on which language medium to educate their children. Currently parents choosing Welsh-medium education for their children are being placed at an unfair disadvantage." end Notes [1] Welsh Assembly Government, Welsh-medium Education Strategy, Document No: 083/2010, April 2010, p.13

Ar y 3ydd o Hydref cynhaliwyd achlysur arbennig iawn yn adeilad Y Pierhead yn y Bae. Roedd RhAG, sef y mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg, yn dathlu 60 mlynedd o ymgyrchu – ac mae’r hyn a gyflawnwyd yn y cyfnod hwnnw yn sicr yn destun dathlu. Dyna oedd neges Lynne Davies o Sir Fynwy, Cadeirydd RhAG, yn ei hanerchiad. “O’r fesen derwen a dyf,” meddai. “Llond dwrn o ysgolion Cymraeg oedd gyda ni 60 mlynedd yn ôl ond bellach mae canghennau’r dderwen yn ymestyn dros Gymru gyfan. Ond er y cynydd,” rhybuddiodd, “mae gwaith mawr eto i’w gyflawni cyn bo’r galw cynyddol am addysg cyfrwng Cymraeg yn cael ei ddiwallu.” Dywedodd bod RhAG wedi llwyddo oherwydd ei fod yn barod i gydweithio gyda chyrff eraill yn y maes, yn cynnwys y cynghorau lleol a gwleidyddion ar lefel genedlaethol. Yn wir, roedd rhaglen y dydd yn adlewyrchu hynny gyda’r Gweinidog Addysg ei hun, Mr Leighton Andrews, ac AC o bob un o’r pleidiau yn y Cynulliad yn annerch y gynulleidfa yn eu tro – a phob un yn talu teyrnged i waith RhAG, gan ddatgan eu hymroddiad hwythau i sicrhau chwarae teg i addysg Gymraeg yn y dyfodol. Y ffordd i wneud hyn, wrth gwrs, yw cefnogi’r Bil Safonau a Threfniadau Ysgolion sy’n mynd drwy'r Cynulliad ar hyn o bryd – trefniant a fydd yn rhoi grym statudol i'r angen i Awdurdodau Addysg Lleol fesur y galw am addysg Gymraeg o fewn eu ffiniau ac, yr un mor bwysig, gweithredu ar y canfyddiadau. Braf oedd gweld cynrychiolaeth o amrywiol ysgolion yn diddanu, yn cynnwys Côr Telynau Ysgol Gymraeg Pwll Coch, Caerdydd, Côr Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe, Harry a Charlie Lovell o Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, a Chôr Ysgol Gyfun Cymer Rhondda. Comisiynwyd cerdd gan Fardd Plant Cymru, Eurig Salisbury, yn arbennig ar gyfer yr achlysur, ac fe’i darllenwyd yn deimladwy gan yr actor Richard Harrington, yntau yn gynnyrch ysgolion Cymraeg y Cymoedd, a’i blant yn derbyn addysg Gymraeg yn y Brifddinas. Thema’r gerdd yw teyrnged i ddyfalbarhad a dycnwch y rhieni a lwyddodd i drosglwyddo’r iaith i’w plant, a hynny yn wyneb pob math o rwystr yn cynnwys y pennaf oll – beth sy’n ‘cŵl’ ym meddwl plant!

Cafodd cerdd ei chyfansoddi yn arbennig i benblwydd RhAG yn 60 oed gan Eurig Salisbury, Bardd Plant Cymru. Cafodd ei darllen gan yr actor Richard Harrington.

Yr wythnos nesaf bydd plant a rhieni’n llenwi Adeilad Pierhead, Caerdydd i ddathlu 60 mlwyddiant sefydlu Rhieni dros Addysg Gymraeg. Bydd RhAG yn cynnal y dathliad ddydd Mercher 3 Hydref. Caiff llyfryn ei gyhoeddi i nodi’r achlysur, a bydd plant sawl ysgol yn perfformio. Bydd yr arlwy yn cynnwys eitemau cerddorol gan ddisgyblion Ysgolion Pwll Coch; Glantaf, Bryn Tawe a'r Cymer gyda Caryl Parry Jones yn arwain. Caiff ffilm unigryw sy'n gywaith o waith nifer o’r ysgolion ei dangos, a bydd darlleniad gan yr actor adnabyddus Richard Harrington o gerdd a gomisiywyd yn arbennig ar gyfer yr achlysur gan Eurig Salisbury, Bardd Plant Cymru, yn ogystal â lansio atodiad i'r gyfrol Gorau Arf: Hanes Sefydlu Ysgol Cymraeg 1939-2000 sy’n crynhoi datblygiadau yn y maes ers 2000. Mae'r mudiad yn falch o gael gweithio gyda rhieni, ysgolion, amrywiol fudiadau cenedlaethol, cynghorau lleol, ACau a Gweinidogion i sicrhau fod y galw cynyddol am addysg Gymraeg yn cael ei ddiwallu. Mae RhAG yn awyddus i ddiolch i bawb am y gefnogaeth mae'n ei mwynhau, ac i’r perwyl hwnnw bydd y mudiad yn croesawu cyfeillion a gwesteion arbennig i ddathlu yn Adeilad y Pierhead, ym Mae Caerdydd am 12.30 y.p. Dywedodd Morgan Hopkins un o'r cyd-drefnwyr ac aelod o Bwyllgor Cenedlaethol RhAG: "Mae'n gyffrous iawn ein bod yn medru dathlu'r garreg filltir hanesyddol hon yn hanes RhAG trwy gynnal digwyddiad mor unigryw. Rydym yn falch fod yr achlysur wedi'i gyd-noddi'n drawsbleidiol a thrwy hynny gadarnhau fod addysg Gymraeg bellach wedi ennill consensws gwleidyddol cenedlaethol.” “Hyderwn bydd yr achlysur ar y naill law yn fodd o edrych nôl ar gyfraniad y mudiad dros y blynyddoedd yn y gwaith o hybu twf addysg Gymraeg tra hefyd yn dathlu llwyddiant ysgubol yr ysgolion Cymraeg, ac ar y llall yn gyfle pwysig i droi’n golygon i'r dyfodol tuag at gyfnod newydd a chyffrous yn ei ddatblygiad.” “Rydym yn edrych ‘mlaen at gydweithio pellach er mwyn sicrhau fod pob rhiant sy'n dymuno yn medru cael mynediad hygyrch at addysg Gymraeg i'w plant a hynny o fewn pellter rhesymol i'w cartref." Mae RhAG yn gorff grymus sydd yn pwyso am ddarpariaeth addysgol trwy gyfrwng y Gymraeg ledled y wlad. Mae addysg Gymraeg ymysg yr ymdrechion mwyaf llwyddiannus ym mhroses adfer yr iaith yng Nghymru ac mae dyfodol y Gymraeg bellach yn dibynnu ar ei llwyddiant. Gan ein bod gwta draean o’r ffordd tuag at sicrhau system deg o addysg Gymraeg ymhob rhan o’r wlad, gellir dadlau bod ganddi dipyn go lew i’w gyfrannu i’r broses o hyd. Noddir y digwyddiad yn drawsbleidiol gan Angela Burns AC; Simon Thomas AC; Keith Davies AC ac Aled Roberts AC a fydd oll yn dweud gair byr, yn ychwanegol at araith gan Leighton Andrews, y Gweinidog Addysg a Sgiliau. Diwedd Nodiadau Am ragor o wybodaeth cysylltwch â Ceri Owen, Swyddog Datblygu RhAG ar 07912175403 neu ceri@rhag.net

Mae RhAG yn croesawu datganiad y Gweinidog Addysg a Sgiliau, Leighton Andrews, bod addysg Gymraeg yn rhan allweddol o weledigaeth y Llywodraeth am yr iaith Gymraeg. Wrth gyflwyno, Iaith fyw: iaith byw, dywed Leighton Andrews, y Gweinidog Addysg, bod y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg i’w darllen ar y cyd â’r strategaeth iaith. Meddai Lynne Davies, cadeirydd RhAG, “Mae RhAG yn llawenhau bod y Llywodraeth yn gweld bod addysg Gymraeg yn allweddol i ddyfodol y Gymraeg. Y cam nesaf yw bod y safonau a gaiff eu gosod gan y Comisiynydd Iaith yn sicrhau bod cynnydd addysg Gymraeg yn parhau.” Mae RhAG am weld safonau pendant ar ymateb i’r galw am addysg Gymraeg mewn ardaloedd Seisnigedig. Ar hyn o bryd mae rhyw 40% o rieni ar draws ardaloedd Seisnigedig de Cymru a’r gogledd-ddwyrain yn dymuno rhoi addysg Gymraeg i’w plant. Ond mae’r ddarpariaeth o gwmpas 10%. Medd Ceri Owen, Swyddog Datblygu RhAG, "Bydd cael safonau pendant ar ddarparu addysg Gymraeg sy’n cyfateb i’r galw’n sbarduno awdurdodau addysg i sefydlu mwy o ysgolion Cymraeg. Mae rhaid i’r awdurdodau addysg gyflwyno’r cynlluniau addysg Gymraeg i ADAS (adran addysg a sgiliau y Llywodraeth) yn awr, ond bydd cael safonau cadarn yn fodd o orfodi awdurdodau sy’n llusgo’u traed i weithredu. " Mae Cynghorau Abertawe, Bro Morgannwg, Caerdydd a Rhondda Cynon Taf ymysg rhai sy’n cynyddu nifer yr ysgolion cynradd Cymraeg ar hyn o bryd. Ar y llaw arall, mae cynnydd wedi bod yn araf ym Merthyr Tudful a Phen-y-bont ar Ogwr. Medd Ceri Owen, "Mae’r rhagolygon am gynnydd addysg Gymraeg yn obeithiol, ac mae’n dda bod y Llywodraeth am sicrhau hyn. " diwedd Am fwy o fanylion cysylltwch â Ceri Owen, Swyddog Datblygu Cenedlaethol RhAG ar 07912175403.

Mae mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG) wedi croesawu cyhoeddiad hir-ddisgwyliedig y Gweinidog Addysg (ddoe) mewn perthynas â buddsoddiad cyfalaf i addysg cyfrwng Cymraeg. Dywedodd Ceri Owen, Swyddog Datblygu RhAG, "Hoffwn longyfarch y Gweinidog Addysg ynghyd â Llywodraeth Cymru am osod eu gweledigaeth ar gyfer twf addysg cyfrwng Cymraeg. Mae'r cyhoeddiad yn cadarnhau fod sawl prosiect ledled Cymru wedi derbyn addewid am gyllid a fydd yn caniatáu i awdurdodau addysg fwrw 'mlaen yn awr gyda'r gwaith o ddiwallu'r galw cynyddol am addysg cyfrwng Cymraeg. Yn y mwyafrif o achosion, bydd y cyllid yn cynnig sefydlogrwydd a'r amodau angenrheidiol i'r sector ffynnu." "Tra'n cymeradwyo arweiniad strategol clir y llywodraeth o safbwynt cynllunio addysg Gymraeg dros y blynyddoedd nesaf, rhaid cydnabod mai dros gyfnod estynedig o amser y caiff y cyllid ei ddyrannu a hynny'n groes i'r cynllun gwreiddiol. Pwysleisiwn felly fod angen cadarnhau ar unwaith pa brosiectau fydd yn cael blaenoriaeth o fewn y rhaglen a phryd yn union y bydd yr arian yn cael ei ryddhau i'r awdurdodau lleol. Heb amserlen a fframwaith bendant i gyflawni hynny, mae'n debygol y gall arwain at sefyllfa o oedi ac ansicrwydd fydd yn niweidiol i dwf addysg Gymraeg ac mewn rhai achosion yn atal rhieni rhag sicrhau mynediad at addysg Gymraeg i'w plant. Elfen allweddol arall yw fod angen sicrwydd o du'r awdurdodau lleol y byddant hwythau'n medru canfod yr arian cyfatebol sy'n angenrheidiol i wireddu'r cynlluniau dan sylw." "Nid oes amheuaeth fod y buddsoddiad arfaethedig yn cymryd camau breision i'r cyfeiriad cywir, ond o safbwynt rhieni, yr hyn sy'n gwbl greiddiol yw cael manylion pendant ynglyn â sut a phryd yn union y bydd yr arian yn diogelu eu dymuniad i addysgu eu plant drwy gyfrwng y Gymraeg." diwedd Am fwy o wybodaeth cysylltwch â Ceri Owen, Swyddog Datblygu RhAG ar 0791217540

Two years ago the then Minister of Education in Wales launched her new strategy for the development of Welsh medium education targeting help in achieving WAG’s aim to increase Welsh speakers by 5% by 2011 against the figure in the 2001 Census. This necessarily involved raising the number of WM places. Monitoring the response of local education authorities was to be transferred from the Welsh Language Board which had it statutorily. Local authorities were urged to respond positively to a departmental circular issued by the Minister’s predecessor, asking them to hold surveys to ascertain any unmet need for Welsh medium education and to make proposals to fulfil such need. The Minister warned that if LEAs ignored her strategy then she would take statutory powers, as her successor Leighton Andrews has reiterated. After two years, what is the response in South Wales to the new strategy? Mixed: of the 15 authorities, six have done well; five badly and the four indifferently. The good authorities are Newport, Torfaen, Caerphilly, Cardiff, the Vale of Glamorgan and Cardiganshire. Newport carried out a survey in response to the original circular, found a substantial unmet need and agreed to open a second school in September 2009. Its immediate popularity demanded a second stream which was provided so that in 2010 60 children were admitted instead of 30. A second survey was undertaken among parents of children entering school in 2011/14, which showed a need for a third school to be opened this September. Torfaen and the Vale of Glamorgan both carried out surveys, detected unmet need and have acted promptly to open new schools. Since Caerphilly became an education authority in 1996 it has a record of opening additional schools and filling them, 3 new schools over 14 years, as well as extending others. Cardiff (and South Glamorgan before it) has pursued a policy of working towards having one WM school in every ward of the city. Thus since 2000 it has opened 6 new primary schools and will open a third secondary school in 2012. Cardiganshire has a scheme in hand to increase the Welsh element at its bilingual secondary schools (Cardigan, Lampeter, Tregaron, Aberaeron). Its plan to combine primary schools in the Llandysul area to have 3-19 Welsh medium provision on one campus is innovative, creating a firm foundation for the future of WM education locally. It just manages to join the “good” class. Merthyr Tydfil, with no new school opened since 1976, heads the list of defaulters, proclaiming its intention not to “waste” money on a survey of unmet need. Rhondda Cynon Taf with no new school opened since 1990 (by Mid Glamorgan its predecessor), did conduct and publish two surveys of unmet need in 2007 without doing anything to respond to the need for two additional streams in spite of past promises. Neath Port Talbot responded early to the first circular by commissioning a survey, but the outcome of the survey has not been published. A second and a third survey were commissioned, showing that demand is far greater than current provision but there has been no speedy or any response. Sadly Carmarthenshire must join the same group in the light of its refusal to expand designated Welsh medium primary provision and its persistence in arguing that its category A schools are also Welsh medium schools which is certainly not the case. Thus currently upwards of 15 children are being refused entry to Ysgol Gymraeg Rhydaman. There is no Welsh medium primary provision available in vast parts of the county. Pembrokeshire promised a Welsh medium school in the Tenby area, after merging Welsh medium schools in the north of the county. This further unkept promise places this authority among the defaulters, Swansea, after an appalling history between 1960 and 1989, saw an improvement under West Glamorgan which has partly continued since 1996 when Swansea again became independent. Three new primary schools have been opened and a second secondary school. Surveys of unmet need have been undertaken and the results published, one of which has led to a proposed new school in Morriston, rather bizarrely to be of 0.5 FE, But when an English medium school became redundant at Llanmorlais in Gower (a rural area with no Welsh school ) Swansea sold the site rather than open a Welsh medium school in spite of the wishes of 40 parents. Ministerial approval has authorised the extension of two Welsh schools Tirdeunaw and Pontybrenin but to a degree insufficient to provide space to accommodate children already admitted. In giving his approval the Minister comments on the inadequacy of Swansea’s proposals. Mediocre is the best verdict on Swansea’s response to the new strategy. Bridgend has not opened a new Welsh primary since 1988 but it did open a secondary in 2008. It recognises the need for a further school in the Llynfi valley which it has not yet provided.. Blaenau Gwent and Monmouthshire have now carried out a survey. Both have improved the buildings of their Welsh Schools, but new schools have not been provided in Tredegar, Monmouth or Usk . Leighton Andrews should write to all but 6 of these authorities reminding them to hold regular surveys of need and to act on the results. His letter to Swansea suggests that he is on the way to doing this.

Mae mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG) wedi croesawu'r ffaith y bydd cynlluniau Cyngor Caerdydd i agor trydedd ysgol gyfun Gymraeg y brifddinas ym Medi 2012 yn parhau yn unol â'r amserlen wreiddiol o leiaf, os nid ar y safle a addawyd. Yn groes i'r cynllun gwreiddiol, bydd Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern yn cael ei sefydlu ar safle Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf am un flwyddyn o fis Medi 2012 ymlaen, gyda'r bwriad i'w symud i safle presennol Ysgol Uwchradd yr Eglwys yng Nghymru Sant Teilo ym Medi 2013. Bydd disgyblion ysgolion Bro Eirwg a Berllan Deg yn bwydo'r ysgol am y ddwy flynedd gyntaf ac o 2014 bydd plant yn dod o Ysgol Pen-y-pil ac o 2016 o Ysgol Penygroes yn ychwanegol. Dywedodd Nona Gruffudd-Evans, Cadeirydd RhAG Caerdydd, "Tra'n cydnabod fod y sefyllfa ymhell o fod yn ddelfrydol, cred RhAG fod y penderfyniad yn caniatau'r dechrau gorau posib i Bro Edern dan yr amgylchiadau, ac fod yn rhaid canolbwyntio'n awr ar sicrhau proses drosglwyddo sydd mor esmwyth â phosib i ddisgyblion yr ysgol newydd. Ymhellach i hynny, rydym yn cydnabod cefnogaeth sylweddol Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, ac yn arbennig pennaeth yr ysgol honno, a'u rhan allweddol yn y broses o sicrhau'r datrysiad dan sylw." Ychwanegodd Mrs Gruffudd-Evans, "Pwysleisiwn ei bod yn gwbl hanfodol bod y Sir bellach wedi addo mai trefniant dros dro am flwyddyn yn unig fydd hyn, ac y bydd Cyngor Caerdydd yn gwireddu eu hymrwymiad i drosglwyddo Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern i'w chartref parhaol ym Medi 2013. Rydym hefyd yn galw ar y Cyngor i gadw at eu addewidion o sicrhau cyllid digonol ar gyfer trefniadau staffio ac adnoddau pwrpasol ar gyfer lletya'r ysgol newydd yn ei chartref dros dro yng Nglantaf. Addysg a lles y disgyblion yw'r flaenoriaeth uchaf ac mae'n rhaid gwneud yn siwr na fydd y trefniant yma'n andwyol i fuddiannau disgyblion y naill ysgol neu'r llall." Nododd Michael Jones, Cydlynydd de ddwyrain Cymru ar ran RhAG, "Dylai bwrw 'mlaen gyda'r gwaith o benodi pennaeth, er mwyn llywio'r broses o ymsefydlu hunaniaeth a threfniadaeth annibynnol yr ysgol newydd erbyn Medi 2012 fod yn gam gweithredu ar fyrder gan y Sir. Yn naturiol mae gan ddarpar-rieni lawer iawn o gwestiynau a phryderon a bydd penodi pennaeth yn fodd i dawelu nifer o'r gofidiau hynny. Mae'n bryder gan RhAG mai'r teimlad cyffredinol ymysg rhieni yw un o anniddigrwydd a'u bod yn teimlo wedi'u dieithrio'n llwyr yn ystod yr wythnosau diwethaf. Hyd yma, prin iawn fu'r wybodaeth am fanylion ymarferol trefniadaeth yr ysgol, ac i ddarpar-rieni ysgol newydd sbon mae'r wybodaeth hynny'n gwbl hanfodol, yn enwedig felly o ystyried eu bod ynghanol y broses ddewis llwybr addysg uwchradd eu plant ar hyn o bryd." "Bydd RhAG mewn trafodaethau gyda’r Sir yn ystod y misoedd nesaf er mwyn sicrhau mai buddiannau rhieni a disgyblion sydd wrth galon y trefniadau. Rhaid sicrhau, o hyn ymlaen, fod y broses o ffurfio Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern yn un agored a chynhwysol, er mwyn caniatau i rieni chwarae rôl ganolog yn nyfodol addysg eu plant, ac i sicrhau fod yr ysgol yn derbyn yr amodau tecaf wrth sefydlu'i hun." diwedd

"Mae rhieni RhAG yn aros yn bryderus am benderfyniad Cyngor Bwrdeisdref Sirol Caerffili ar ddyfodol addysg Gymraeg yn y Sir. Bydd penderfyniadau a wneir gan gynghorwyr ddydd Iau (heddiw) yn cael effaith uniongyrchol ar hawl rhieni i addysgu eu plant drwy gyfrwng y Gymraeg yn y bwrdeisdref. Mae yna angen ar fyrder i gynyddu llefydd uwchradd cyfrwng Cymraeg ym masn Caerffili, er mwyn diwallu'r galw cynyddol o du rhieni ac er mwyn lliniaru'r pwysau ar Ysgol Gyfun Cwm Rhymni, unig ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg y Sir ar hyn o bryd. Yn naturiol mae rhieni'n gofidio at y posibilrwydd o lefydd annigonol, ac wedi'i siomi unwaith yn barod, pan y bu'n rhaid i'r Sir roi'r cynlluniau gwreiddiol ar gyfer safle St Ilan i'r neilltu oherwydd diffyg cyllid. Mae'n gwbl annheg i gadw rhieni a phlant yn y fath limbo. Byddai methiant i sefydlu darpariaeth cyfrwng Cymraeg ar safle St Ilan hefyd yn mynd yn groes i egwyddor graidd Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg Llywodraeth Cymru sy'n anelu i sicrhau fod awdurdodau lleol yn ymateb mewn ffordd wedi'i chynllunio ar gyfer y galw cynyddol am addysg cyfrwng Cymraeg. Mewn adeg o gynni economaidd, oes modd cyfiawnhau peidio a gwneud defnydd o adeilad gwag, sy'n segur ers blynyddoedd, er mwyn darparu gwasanaeth craidd i drigolion Caerffili? Mae sicrhau fod darpariaeth yn ei le erbyn 2013 felly yn fater o argyfwng a ddylai gael ystyriaeth gwbl flaenllaw." diwedd Nodiadau 1. Cynnig gwreiddiol Cyngor Bwrdeisdref Caerffili oedd sefydlu darpariaeth ar gyfer plant 11-14 oed (Bl.7,8 a 9) ar safle St Ilan ynghanol tref Caerffili. Y bwriad oedd y byddai'r ysgol yn agor ym Medi 2012 ond oherwydd gostyngiad o ran cyfraniad ariannol y Llywodraeth bu'n rhaid gohirio'r syniad. 2. Mae twf anhygoel yn y galw am addysg Gymraeg ar hyd a lled bwrdeisdref Caerffili yn tanlinellu pwysigrwydd angenrheidiol rhoi'r cynllun ar waith ar unwaith. Mae CBS Caerffili bellach yn gorfod darparu ar gyfer derbyn oddeutu 400 o ddisgyblion yn ysgolion cyfrwng Cymraeg y sir yn flynyddol a'r rhagolygon yn awgrymu’n gryf y bydd hyn yn parhau i'r dyfodol. Canlyniad hyn yw y bydd dros 3,300 o blant yn ysgolion cynradd Cymraeg Caerffili ymhen wyth mlynedd - oddeutu mil yn fwy na'r niferoedd presennol. Pe byddai'r patrwm hwn yn parhau dros y cyfnod uwchradd o 7 mlynedd byddai yno bron i 2,900 o blant - ddwywaith y nifer sydd yn Ysgol Gyfun Cwm Rhymni yn awr. Yn naturiol dim ond cynyddu'r gwasgedd ar gynhwysedd presennol Ysgol Gyfun Cwm Rhymni yn Fleur de Lys a wna'r twf presennol. Erbyn Medi 2012 bydd 21 disgybl yn ormod yn yr ysgol, hynny'n cynyddu i 83 ym Medi 2013 a'r ffigwr yn codi i 700 erbyn 2016.

Mae mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG) wedi ysgrifennu at y Gweinidog Addysg i dynnu sylw at anghenion datblygiad addysg cyfrwng Cymraeg o fewn rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif Llywodraeth Cymru. Daw hynny'n sgil y ffaith fod awdurdodau lleol bellach wedi diwygio blaenoriaethau eu ceisiadau gwreiddiol am gyllid cyfalaf ac wedi ail gyflwyno’r ceisiadau hynny i sylw swyddogion y llywodraeth. Prif amcan y rhaglen dan sylw yw sicrhau fod ysgolion Cymru’n addas at ddibenion yr 21ain ganrif er mwyn arwain at well deilliannau addysgol a’r defnydd mwyaf effeithlon o adnoddau. Mae'r rhaglen hefyd yn rhoi pwyslais blaenllaw ar leihau llefydd gweigion mewn ysgolion sy'n cael ei ystyried yn faen prawf canolog o safbwynt y broses llunio a’r broses werthuso. Dywedodd llefarydd ar ran y mudiad, "Tra’n deall yr angen cyffredinol i fynd i’r afael â lleihau llefydd gwag, mae’n rhaid tynnu sylw at y ffaith nad yw’r gofyniad hwn yn uniongyrchol berthnasol i sefyllfa’r ysgolion cyfrwng Cymraeg. Drwyddi draw, mae’n amlwg bod angen arian ychwanegol ar ysgolion Cymraeg sy’n gorlenwi, er mwyn ehangu’r ysgolion hynny neu i fynd ati i adeiladu ysgolion newydd." "O’r herwydd credwn na all llefydd gwag mewn ysgolion eraill fod yn faen prawf o safbwynt twf addysg Gymraeg. Pryderwn y caiff ei gam briodoli mewn achosion ble mae angen ymateb yn rhagweithiol i’r galw cynyddol am addysg cyfrwng Cymraeg, a lle mae sicrhau cyllid gan Lywodraeth Cymru’n hanfodol er mwyn caniatáu i awdurdodau lleol ddiwallu’r galw hwnnw. Pryderwn felly fod siawns i’r rhaglen osod y sector cyfrwng Cymraeg dan anfantais o’r cychwyn cyntaf os mai lleihau llefydd gwag yw’r prif faen prawf tra’n sgorio ceisiadau." "Tra’n cydnabod fod llai o gyllid ar gael a chyfrifoldebau o ganlyniad i sianelu’r arian hwnnw’n ofalus, pwysleisiwn y bydd penderfyniadau a wneir o safbwynt dosbarthu cyllid y rhaglen yn cael effaith uniongyrchol ar ddymuniad rhieni i addysgu eu plant drwy gyfrwng y Gymraeg mewn sawl rhan o Gymru. Mae goblygiadau hefyd wrth gwrs o ran cyflawni egwyddorion craidd Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg y llywodraeth. Heb gefnogaeth ariannol bydd yn anodd iawn, neu hyd yn oed yn amhosib mewn ambell achos, i awdurdodau lleol gyflawni eu dyletswydd statudol ac i wireddu amcanion y Strategaeth, Yn wir, mae rhai awdurdodau wedi cyrraedd pwynt argyfwng ble mae cael sicrwydd o gyllid cyfatebol gan y llywodraeth yn angenrheidiol er mwyn eu caniatáu i ddarparu llefydd cyfrwng Cymraeg digonol yn y dyfodol agos. Ein pryder pennaf felly yw y gallai sefyllfa amlygu’i hun ble bydd un o bolisïau Llywodraeth Cymru yn tanseilio amcanion un arall." Mae'r mudiad wedi gofyn am eglurhad ar statws addysg cyfrwng Cymraeg o safbwynt meini prawf dyrannu cyllid i’r awdurdodau unigol o fewn y rhaglen, pa feini prawf penodol sydd mewn lle ar gyfer ehangu addysg Gymraeg ynghyd â natur y drafodaeth rhwng Uned Datblygu’r Iaith Gymraeg o fewn y llywodraeth a’r Uned sy’n arwain ar y Rhaglen Ysgolion 21G wrth bwyso a mesur y cynigion. "Credwn fod hynny’n allweddol, nid yn unig er mwyn cydgordio amcanion yr adrannau hynny, ond er mwyn gwireddu dyheadau ehangach Llywodraeth Cymru mewn perthynas â chynyddu’r cyfleoedd i dderbyn addysg Gymraeg."

Ben Jones, Cadeirydd RhAG Caerffili a dirprwyaeth o rieni'r Sir yn y Senedd ym Mae Caerdydd yn cyflwyno deiseb i sylw William Powell AC, Cadeirydd y Pwyllgor Deisebau. Mae'r ddeiseb yn galw ar Gynulliad Cenedlaethol Cymru i annog y Gweinidog Addysg a Sgiliau a Llywodraeth Cymru i roi blaenoriaeth i gais Cyngor Caerffili am gyllid cyfalaf er mwyn sicrhau darpariaeth uwchradd cyfrwng Cymraeg digonol yn yr awdurdod erbyn 2013.

Daeth llond neuadd ynghyd i ddathlu agor Ysgol Gymraeg newydd Treforys, fore Mawrth, Tachwedd 8. Canodd 26 o blant yr ysgol ganeuon Cymraeg, ac agorwyd yr ysgol yn swyddogol gan Ioan Richards, Arglwydd Faer Abertawe. Rhoddwyd llyfr i bob un o blant yr ysgol gan Rhieni dros Addysg Gymraeg. Cychwynnwyd yr ymgyrch i gael ysgol Gymraeg i Dreforys 64 mlynedd yn ôl, gyda’r Parch Trebor Lloyd Evans yn arwain. Yn y cyfamser gwelwyd Ysgol Lôn-las yn blodeuo, ac er bod ysgolion Gellionnen a Thirdeunaw wedi’u sefydlu i dynnu’r pwysau oddi ar Lôn-las, dal i dyfu a wnaeth. I ateb y galw cynyddol am addysg Gymraeg, cychwynnwyd Ysgol Tan y Lan ym mis Medi eleni. Bydd 12 o blant eto’n ymuno â’r ysgol cyn yr haf, ac mae 15 o enwau’n barod i ddod i’r ysgol fis Medi nesaf. Clywodd y Sir gan Lywodraeth y Cynulliad bod caniatâd wedi dod i gychwyn Ysgol y Cwm, rhwng Bonymaen a St Tomas, fis Medi 2012.

Hysbysiad pwysig oddi wrth RhAG Cynhelir cyfarfod RhAG am 6yh nos Fawrth 15fed Tachwedd yn Ysgol Gymraeg Caerffili i drafod cynlluniau'r awdurdod ynglyn ag addysg Gymraeg. Bydd y Cynghorydd Phil Bevan, Aelod y Cabinet ar gyfer Addysg, yno i fanylu ar y cynlluniau ac i ateb cwestiynau. Cyfarfod pwysig hw hwn gan ein bod ni'n trafod dyfodol addysgiol eich plentyn felly dyn ni'n eich annog chi i fod yn bresennol.

Anfonwyd y llythyr canlynol at rieni disgyblion addysg Gymraeg ar ddechrau'r tymor gan RhAG Caerffili: Annwyl Rieni, Croeso i dymor a blwyddyn ysgol newydd. Derbyniodd rhieni cylch Caerffili lythyr gan y Cyngor yn dweud y bydd lle yn Ysgol Gyfun Cwm Rhymni ar gyfer plant sydd yn mynd ymlaen i addysg uwchradd ym Medi 2012. Bydd rhai yn gweld hwn fel newyddion da ond mae’n fater sy’n achosi tipyn o bryder i ni yn RhAG. Y rheswm pennaf dros ein hanniddigrwydd yw mai rhyw ateb dros dro yw hwn. Mae hon yn ddarpariaeth ar gyfer plant sydd ym Mlwyddyn 6 ar hyn o bryd ond mae angen ystyried y plant sydd ym Mlynyddoedd 5 a’r rhai sy’n iau fyth. Hefyd, mae gorlenwi ysgolion, wrth reswm, yn golygu nad yw cyfleusterau yn ddigonol i ateb nifer y disgyblion. Rydym yn hen gyfarwydd â’r sefyllfa hyn yn ein Hysgolion Cymraeg Cynradd â’u terrapins di-ben-draw. Dydy hyn ddim yn rhy ddrwg am un flwyddyn, ond beth sy’n mynd i ddigwydd wedi hynny? Cyhoeddodd y Cynulliad na fydd mwy o arian ar gyfer y cynllun Ysgolion C21ain tan 2014. Ond bydd Ysgol Gyfun Cwm Rhymni yn orlawn eto yn 2013! Rhif Safonol yr ysgol yw 1448 ac mae 1435 yno eisoes. Nid yn unig mae mwy o bobol yn dewis addysg Gymraeg ar gyfer eu plant ond mae mwy o’n disgyblion yn aros ymlaen i fynd i’r Chweched Dosbarth (109 sydd ym Mlwyddyn 13 ond mae 157 wedi dychwelyd i Flwyddyn 12 eleni). Yn y cyfamser, mae adeiladau hen ysgol Sant Ilan wedi bod yn wag bellach ers rhyw bum mlynedd. Faint mwy bydd y rhain yn dirywio cyn y daw arian i fynd i’r afael â’r sefyllfa? Does dim cyfarfod o RhAG wedi’i gynnal y tymor yma, hyd yn hyn, am ein bod yn aros am fwy o wybodaeth am sut y mae’r cyngor yn mynd i adweithio i’r sefyllfa. Bu swyddogion RhAG yn cyd-drafod ac mewn cysylltiad â’r cyngor ers cyhoeddiad y Cynulliad ym mis Gorffennaf. Ond anodd iawn oedd hyn gyda phobl yn mynd i ffwrdd ar wyliau. Y darlun sydd yn ymddangos nawr yw y bydd yn rhaid gosod cynigion o’r newydd gerbron y Cynulliad er mwyn gwneud cais am arian. A’r cam nesaf yw aros i’r Cynulliad gyhoeddi canllawiau ar gyfer y cynigion a dylai’r rhain ddod i law ddiwedd mis Medi. Daeth yn bur amlwg na fydd arian ar gael i gynllun uchelgeisiol y cyngor i sefydlu tair ysgol loeren ar gyfer plant 11 - 14 i fwydo Ysgol Gyfun Cwm Rhymni. Ein bwriad, felly, yw galw cyfarfod o rieni pan fydd gennym wybodaeth fwy pendant. Does fawr o bwynt cynnal cyfarfod tan fydd rhywbeth pendant gennym i’w drafod. Ond, y pryder mawr yw bod y cloc yn dal i dician a’r gobaith am ateb hir dymor, parhaol, mor bell i ffwrdd ag y bu erioed. Gellir cadw mewn cysylltiad â materion drwy fynd ar wefan RhAG, www.rhag,net Hefyd, bydd o ddiddordeb i chi fod Leighton Andrews, y Gweinidog dros Addysg yn y Cynulliad yn dod i annerch Cynhadledd Flynyddol RhAG yn Abertawe, ddydd Sadwrn 15fed o Hydref. Bydd rhai ohonom yn sicr yn mynd yno. Oes gan unrhyw un arall ddiddordeb? Mae manylion ar y wefan ac mae croeso i chi gysylltu â’ch swyddogion lleol. Ben Jones, RhAG Caerffili

Mae RhAG De Powys mewn cydweithrediad â Mudiad Addysg Gymraeg Gogledd Ddwyrain Powys wedi cynhyrchu llyfryn arbennig sy'n amlinellu manteision addysg cyfrwng Cymraeg i bobl ifanc a chymunedau Powys. Mae'r llyfryn wedi'i ddosbarthu i sylw pob un o Aelodau Etholedig Powys cyn iddynt ymgynnull mewn cyfarfod llawn arbennig o'r Cyngor ddydd Llun 3 Hydref. Galwyd y cyfarfod er mwyn trafod Rhaglen Moderneiddio Addysg Uwchradd ac Ôl-16 y Sir. Cynhyrchwyd y llyfryn mewn ymateb i'r penderfyniadau anodd sy'n wynebu'r Awdurdod o safbwynt ad-drefnu addysg y Sir ac er mwyn galluogi Cynghorwyr, pan ddaw’r amser i drafod addysg cyfrwng Cymraeg, i wneud penderfyniad gwybodus ar fater fydd yn effeithio’n uniongyrchol ar y bobl ifanc hynny sydd wedi dewis derbyn eu haddysg trwy gyfrwng y Gymraeg. Yng ngwyneb yr anghydraddoldebau presennol sy’n bodoli o safbwynt addysg cyfrwng Cymraeg ym Mhowys, mae’r Ymgynghoriad Moderneiddio Addysg Uwchradd ac Ôl -16 yn cynnig cyfle unigryw i adolygu’r ddarpariaeth bresennol, yn enwedig gan mai un o brif amcanion y rhaglen moderneiddio yw sicrhau fod cyfleoedd dysgu o safon uchel yn gyfartal hygyrch i bob dysgwr ym Mhowys (trwy gyfrwng y Saesneg a’r Gymraeg). Bydd rhieni hefyd yn rhannu copïau o'r llyfryn tu allan i Neuadd y Sir fore Llun. diwedd Am fwy o wybodaeth cysylltwch â Ceri Owen, Swyddog Datblygu RhAG ar 07912175403. Nodiadau 1. Sefydlwyd MAGGDdP yn 1982 gan rieni oedd eisiau gweld gwell darpariaeth o addysg cyfrwng Gymraeg yn yr ardal. Y nod oedd ysgolion penodedig. Wedi penderfyniad yr Awdurdod i ddilyn polisi o ffrydiau cyfochrog yn 1989 daeth MAGGDdP yn rhan o RhAG 2. Mae dwy gangen RhAG yn rhan o RhAG De Powys, sef un yn ardal Aberhonddu/Pontsenni a’r llall yn Llanfair-ym-Muallt a’r Cylch. Un o brif amcanion y canghennau yw gweld sefydlu ysgol uwchradd benodedig yn yr ardal.

Mae arolygon diweddar a gynhaliwyd gan Fudiad Addysg Gymraeg Gogledd Ddwyrain Powys (MAGGDdP) a changhennau Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG) De Powys wedi arddangos undod barn ymhlith cannoedd o rieni’r Sir sydd am sicrhau addysg gyflawn cyfrwng Cymraeg i’w plant. Mewn dwy arolwg annibynnol a gynhaliwyd yn ystod mis Mai cafwyd casgliadau trawiadol sy’n amlygu methiant sylfaenol y polisi presennol o gynnig addysg uwchradd mewn ffrydiau Cymraeg a Saesneg cyfochrog. Diffygion y mae Cyngor Sir Powys wedi’i cydnabod eu hunain mewn dogfen ymgynghorol diweddar ar foderneiddio ysgolion uwchradd y Sir. Dangosodd yr arolygon fod mwyafrif arolwg y gogledd ddwyrain, sef 55.7% eisiau ysgol uwchradd benodedig Cymraeg yng Ngogledd Ddwyrain Powys. O’r gweddill, roedd 21.5% eisiau mwy o wybodaeth ac yn barod i ystyried ysgol benodedig. Dim ond 22.8% oedd am gadw’r polisi presennol o ddwy ffrwd gyfochrog. Yn ne’r Sir roedd 81% o blaid gweld sefydlu ysgol uwchradd benodedig cyfrwng Cymraeg, 13% yn dymuno derbyn mwy o wybodaeth a 6% yn unig yn erbyn. Un nodwedd arwyddocaol yw cefnogaeth y di-Gymraeg dros sefydlu ysgolion uwchradd Cymraeg, sy’n cynrychioli dros 60% o ymatebion y ddwy arolwg. Dengys fod yr ewyllys da hwn tuag at y Gymraeg yn gyson gyda phatrymau cyffelyb ledled Cymru. Dywedodd Rhisiart Owen ar ran MAGGDdP: “Yn y lle cyntaf hoffem ddiolch i deuluoedd Powys am gyfranogi yn yr arolygon diweddar. Prif amcan dosbarthu’r holiadur oedd cynnig rhyddid mynegiant i rieni a hynny mewn modd cwbl gyfrinachol. Credwn fod yr ymarfer wedi bod yn un gwerthfawr ac o ystyried niferoedd a natur yr ymatebion mae’n amlwg fod rhieni wedi gwerthfawrogi’r cyfle.” “Mae’r canfyddiadau’n dangos yn glir ac yn ddi-amwys fod rhieni o blaid gweld sefydlu ysgolion uwchradd penodedig Cymraeg ym Mhowys. Mae hyder a ffydd ganddynt y byddai ysgolion o’r fath nid yn unig yn llwyddo, ond yn ffynnu i’r dyfodol. Yn hynny o beth, adlewyrchu dyheadau rhieni lleol Powys mae canfyddiadau’r arolygon dan sylw.” Amlygwyd trwy’r ymatebion fod rhieni yn awyddus i’r awdurdod ddefnyddio’r adolygiad moderneiddio fel cyfle i sicrhau cydraddoldeb a thegwch i ddarpariaeth addysg Gymraeg ym Mhowys. Cyfeirwyd hefyd at ddeuoliaeth ryfedd y sefyllfa bresennol ble mae’n bosib derbyn addysg gynradd yn gyfangwbl trwy gyfrwng y Gymraeg ond nad oes dilyniant ieithyddol i ddarpariaeth gyfatebol yn yr uwchradd. Er mwyn sicrhau hynny rhaid teithio i siroedd cyfagos - penderfyniad anodd y mae nifer cynyddol o rieni wedi gorfod ei wneud dros y blynyddoedd diwethaf. Ychwanegodd Lynne Griffin, Cadeirydd RhAG Aberhonddu a Phontsenni: “Mae polisi presennol Powys yn anfanteisio cyfran sylweddol o’u dysgwyr a hynny’n groes i’r mwyafrif o siroedd eraill yng Nghymru. Mae’n hen bryd unioni’r sefyllfa yma er mwyn rhoi cyfleoedd teg a chydradd i holl blant a phobl ifanc y Sir. “Sylweddolwn fod penderfyniadau anodd i'w gwneud gan Gyngor Sir Powys dros y misoedd nesaf. Bydd gofyn am ewyllys gwirioneddol i wneud dewisiadau a fydd yn gwireddu’r weledigaeth a nodir yn nogfen moderneiddio uwchradd Powys ynghyd â thargedau strategol y Cynulliad o ehangu cyfleoedd i dderbyn addysg Gymraeg. Pwysleisiwn fod cyfle euraidd yma i wneud newid hanesyddol er gwell, a fydd yn caniatáu i blant a phobl ifanc Powys dderbyn addysg gyflawn Gymraeg yn eu cymunedau lleol.”

Annwyl Gyfaill, Ysgrifennwyd y canlynol mewn ymateb i lythyr a dderbyniwyd gan riant yn mynegi consyrn am y nodyn a yrrwyd allan gan RhAG am gyfarfod Mawrth 31ain. Gallai fod y cynnwys o ddiddordeb i eraill. Mater i’r awdurdod lleol, wrth gwrs, yw’r cyfnod o ymgynghori. Ac nid mater i RhAG. Credaf mai achos yr oedi yw’r ffaith bod yr awdurdod yn disgwyl am ganlyniad amryw geisiadau a wnaed am gymorth gan y llywodraeth ar gyfer y prosiect. Rydym ni yn RhAG yn cynnal cyfarfodydd pob tymor ac mae’r rhain ar agor i rieni, a darpar rieni, plant mewn Ysgolion Cymraeg. Mynychodd llawer iawn o bobl rhain yn ddiweddar am fod rhieni yn pryderi am ddarpariaeth addysg Gymraeg yn y sir wedi 2011. Mae’n ddrwg gen i os oedd rhai’n anhapus â natur y llythyr. Ond roedd hi’n angenrheidiol bod rhieni yn gyfarwydd â’r sefyllfa sy’n bodoli ac sydd, yn fras, fel a ganlyn, Er ein bod yn gwybod ers 2002, pan agorwyd adeiladau newydd Ysgol Cwm Rhymni, y byddai’n llawn erbyn tua’r adeg hon, doedd yna ddim cynigion o gwbl i fynd i’r afael â’r mater cyn 2008. Rydym ni yn RhAG wedi gwasgu ar yr awdurdod i ddefnyddio adeiladau gwag Sant Ilan, ond y maen dramgwydd mwyaf, fel pob amser, oedd arian. Llynedd gyrrodd swyddogion yr awdurdod gais am £30m i’r Cynulliad. Roedd hwn yn cynnwys y syniad o “Ysgol Ganol” ar gyfer disgyblion oed 7 - 14. Aeth rhieni yn grac iawn pan glywon nhw am hwn. Ond am nad oedd y cais am arian yn llwyddiannus ni aethpwyd ymlaen â’r cynllun. Felly, roedd yn rhaid ariannu unrhyw gynllun amgen o arian y gallai’r cyngor loffi o’r hyn oedd ganddynt eisoes. Drwy wneud hyn daethant o hyd i ddigon o arian ar gyfer cynllun llai uchelgeisiol. Bu teimlad ar led mai dod yn ysgol newydd ddwyieithog 11 - 19 fyddai Sant Ilan ond mewn ymateb i’r ffordd y mae addysg uwchradd wedi newid yn y blynyddoedd diwethaf aed ati i lunio cynllun amgen. Rydw i’n bersonol yn argyhoeddedig bod hwn yn well cynllun na’r dewis o fynd am ysgol 11 - 19. Ac rwy’n mynegi’r farn hon nid yn unig fel Cadeirydd RhAG Sir Caerffili ond fel tad-cu. Byddwn ni, fel teulu, yn cael ei effeithio yn union yr un fath â chi: bydd gyda ni, hefyd, dri phlentyn mewn tair ysgol wahanol. Fodd bynnag, rwy’n dal i gredu bod hwn yn gynllun da - ac rydw i’n dweud hyn fel rhywun sy’n cynrychioli’r ysgolion, y teuluoedd ac nid fel un sy’n rhan o awdurdod addysg. Mae’r ffaith bod Blynyddoedd 7,8 a 9 yn mynd i fod ar safle Sant Ilan yn well na’u bod yn rhan o ddechrau ysgol gyfun ar wahân. Teimlaf y bydd rhieni yn hapusach bod y trefniadau yn Sant Ilan yn dod o dan reolaeth Ysgol Gyfun Cwm Rhymni. Hefyd, pan fydd y disgyblion hyn yn cyrraedd Blwyddyn 10 byddant yn ei chael hi’n anodd iawn i gynnig ystod o tua 30 o gyrsiau fel sy’n ofynnol yn y cwricwlwm 14 - 19. Byddai hyn yn golygu cyfuno ag ysgolion eraill ac yn golygu y byddai’r plant yn treulio llawer iawn o amser yn teithio o un safle i’r llall. Y ffactor arall, wrth gwrs, yw nad yw’r adnoddau gan yr AALl i adeiladu ysgol gyfun 11 - 19. Ynghyd â swyddogion eraill yn RhAG, wy wedi mynychu cyfres o weithgorau ar ddyfodol addysgu yn y sir, gan edrych ar hyn sy’n bosib a’r hyn sy’n ddymunol. Ni allwn ddod o hyd i unrhyw ateb amgen i’r sefyllfa sy’n ein hwynebu. Dechreuais frwydro ar ran y rheini pan glywais y sïon cyntaf am yr ad-drefnu arfaethedig mis Mai diwethaf, felly gallwch weld nad peth mympwyol yw’n adwaith i. Cefnogaf y cynllun newydd yma fel cyn bennaeth, rhiant a rhiant-cu yn ogystal ag ar ran swyddogion etholedig RhAG. Mae nifer o gwestiynau eto i’w hateb a gobeithio y caiff y rhain eu hateb yn y cyfarfod nos Iau. Edrychaf ymlaen at gyfarfod bywiog iawn! Yn gywir, Ben Jones Cadeirydd RhAG Caerffili

Mae'r mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG) yn galw ar Gyngor Sir Gâr i fynd i'r afael ar unwaith â phroblem argyfyngus diffyg llefydd yn ysgolion cynradd penodedig Cymraeg y sir. Mae nifer o deuluoedd sy'n byw yng ngyffiniau Ysgol Gymraeg Rhydaman ac Ysgol Teilo Sant wedi cael ar ddeall nad yw eu plant wedi derbyn lle ar gyfer mis Medi nesaf. Rhif mynediad swyddogol Ysgol Gymraeg Rhydaman yw 31 disgybl ac mae sawl teulu wedi cael eu siomi na fydd modd i'r ysgol dderbyn eu plant. Cysylltodd sawl rhiant gyda RhAG yn ystod y misoedd diwethaf yn gofidio na fyddai llefydd digonol ar gyfer eu plant Fedi nesaf. Yn wir, gohebodd RhAG gyda'r awdurdod nôl yn Ebrill 2010 yn tynnu sylw at hyn. Roedd arwyddion clir bryd hynny fod pwysau'n datblygu ar gynhwysedd Ysgol Gymraeg Rhydaman i’r dyfodol. Dywedodd Ceri Owen, Swyddog Datblygu Cenedlaethol RhAG : "Y ffaith amdani yw fod nifer cynyddol o blant Sir Gâr yn methu a chael mynediad i addysg gynradd gyflawn Gymraeg. Sut gellir cyfiawnhau rhoi darpariaeth ieithyddol gynhwysfawr i rai plant ac yna ar yr un gwynt amddifadu eraill o'r un gymuned rhag yr un cyfleoedd? Mae dyletswydd ar y Cyngor Sir i ymateb i ddyheadau rhieni, ac os yw rhieni yn dynodi blaenoriaeth dros addysg gyflawn Cymraeg yna mae'n ofyniad arnynt i fodloni hynny. Ar hyn o bryd mae cael mynediad i addysg gynradd cyflawn Gymraeg yn Sir Gâr loteri yn seiliedig ar god post ac yn sefyllfa gwbl anerbynniol." Aeth Miss Owen ymlaen i ddweud: "Mae'n amlwg nad yw diffiniadau ieithyddol yr Awdurdod yn cyfateb i gategorïau Llywodraeth y Cynulliad yn y maes, ble nodir mai’r diffiniad o ysgol Gymraeg yw ble dysgir pob pwnc trwy gyfrwng y Gymraeg. Yr unig ysgol yn nalgylch Rhydaman sy’n darparu’r cwricwlwm llawn trwy gyfrwng y Gymraeg yw Ysgol Gymraeg Rhydaman. Yn syml iawn, nid oes modd cymharu’r ddarpariaeth ieithyddol a gynigir mewn Ysgol Benodedig Gymraeg ag mewn Ysgolion Trosiannol neu Ysgolion Dwy Ffrwd. O dderbyn hynny felly mae cynnig darpariaeth nad yw’n cyfateb i’r addysg a gynigir yn Ysgol Gymraeg Rhydaman yn gynnig anghydradd ac yn gwahaniaethu disgyblion a theuluoedd ar sail daearyddol." Ymddengys hefyd fod dryswch o ran dalgylchoedd yr ysgolion hyn gyda rhai teuluoedd sy'n byw rai milltiroedd yn unig o'r ysgol heb lwyddo i gael lle yn ogystal â theuluoedd sy'n byw y tu allan i'r dalgychoedd a ystyriwyd ynghynt yn rhai swyddogol. Meddai Miss Owen "Mae’r sefyllfa dan sylw'n tanlinellu pwysigrwydd yr angen i gynllunio llefydd digonol yn yr ardal er mwyn cydweddu â’r amcanion cenedlaethol a osodwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru yn eu Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg. Yr egwyddor sylfaenol yma yw fod cynnydd aruthrol yn y galw o du rhieni am addysg gyflawn Gymraeg ac amharodrwydd ymddangosiadol o du'r Cyngor Sir i flaengynllunio'n strategol i ddiwallu hynny. Mae'n gwbl amlwg fod rhaid mynd i'r afael â hyn ar fyrder gan fabwysiadau datrysiadau tymor byr a hir-dymor i'r sefyllfa. Does dim amheuaeth mai parhau i dyfu fydd y galw, ac heb lefydd digonol, parhau i gael eu siomi a'u trin yn anghydradd y bydd rhieni Sir Gâr sydd am addysg gyflawn Gymraeg i'w plant. Mae cynnig darpariaeth sydd wedi'i lastwreiddio’n ieithyddol yn annerbyniol."

Mewn cyfarfod cyhoeddus diweddar a gynhaliwyd yn Ysgol Plas Coch, Wrecsam cafwyd cefnogaeth unfrydol ymysg rhieni lleol o blaid cynllun arfaethedig i sefydlu ysgol cyfrwng Cymraeg newydd sbon yn Delamere Avenue, Gwersyllt. Roedd rhieni'n unedig yn eu dyheadau i weld datblygu darpariaeth cyfrwng Cymraeg newydd yn Wrecsam ac yn gwbl gytun y dylid cefnogi ymroddiad Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam i sefydlu ysgol newydd sbon. Amlygwyd y ffaith fod galw cynyddol erbyn hyn am addysg cyfrwng Cymraeg yn ngogledd y Sir a hynny'n cael ei adlewyrchu yn y ffaith fod niferoedd cynyddol o grwpiau Ti a Fi a Chylchoedd Meithrin yn ffynnu yn yr ardal. Pwysleiswyd fod Ysgol Plas Coch, sef yr ysgol sy'n darparu addysg cyfrwng Cymraeg i'r dalgylch ar hyn o bryd, yn methu a diwallu'r galw cynyddol hwnnw ymysg rhieni lleol sy'n dewis addysg Gymraeg ar gyfer eu plant, ac o ganlyniad wedi gorfod gosod cabanau fel datrysiad byr dymor i ddygymod â'r twf o ran niferoedd. Ategwyd mai'r unig ateb hir dymor yw i sefydlu darpariaeth newydd yn yr ardal a fydd yn fodd o liniaru'r gwasgedd presennol arni fel ysgol. Byddai sicrhau darpariaeth newydd, a hwnnw'n ddarpariaeth hygyrch a lleol, yn fodd o ddiwallu'r galw cynyddol ymysg rhieni gogledd y Sir am addysg cyfrwng Cymraeg. Pasiwyd cynnig o blaid sefydlu cangen Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG) yn yr ardal i sianelu cefnogaeth o blaid yr ysgol newydd arfaethedig ynghyd â datblygiadau'r dyfodol mewn perthynas ag addysg Gymraeg ledled Wrecsam. Meddai Jeremy Salisbury, Cadeirydd newydd cangen RhAG Wrecsam, "Rwyf yn falch iawn o gael ymwneud â gwaith RhAG yn lleol ac i gydweithio fel cangen gyda'r Awdurdod Addysg Lleol i sicrhau fod rhieni'n medru dewis addysg cyfrwng Cymraeg ar gyfer eu plant ac fod y ddarpariaeth hwnnw'n cwrdd â'r safonau uchel yr ydym oll yn eu dymuno eu gweld." Cynhelir cyfarfod swyddogol cyntaf y gangen newydd yn y flwyddyn newydd a hynny cyn i Bwyllgor Cynllunio y Sir ymgynnull i drafod cais caniatad cynllunio'r ysgol newydd arfaethedig. Am fwy o fanylion ynglyn â'r trefniadau cysyllter â Jeremy Salisbury ar 07540169242 / jeremy.salisbury@talktalk.net. Croeso mawr i bawb.

Daeth rhyw hanner cant o rieni, athrawon a charedigion addysg Gymraeg at ei gilydd yn neuadd Ysgol Bro Allta, Ystrad Mynach, nos Lun 24ain o Ionawr. Daeth cynrychiolaeth gref iawn o blith rhieni Ysgolion Cymraeg tref Caerffili am fod y rhieni hyn yn awyddus i wybod mwy am gynigion yr Awdurdod Lleol ar gyfer eu plant. Cyhoeddodd Awdurdod Addysg Caerffili gynigion yn ystod yr haf ynglyn â sut yr oeddent am ddelio gyda’r cynnydd aruthrol sydd yn bodoli am addysg cyfrwng Cymraeg yn y sir. Disgwyliwyd 420 o blant i ddechrau ym Meithrinfeydd ein Hysgolion Cymraeg fis Medi. Rydym wedi cyrraedd y nifer hwn drwy dyfiant cyson dros nifer o flynyddoedd, ac nid ffenomenon y flwyddyn hon yn unig yw hyn. Mae hyn yn golygu y bydd y nifer o blant yn ein Hysgolion Cynradd Cymraeg, felly, yn cyrraedd 3,360 ymhen 8 mlynedd. A dyw hyn ddim yn cymryd i ystyriaeth y tyfiant o 8% sy’n digwydd yn ychwanegol i hyn! Mae’r rhif hwn tua 1,000 yn fwy na’r nifer sydd yn yr ysgolion hynny ar hyn o bryd. Mae hyn yn 1,000 yn fwy o blant nag sydd yno ar hyn o bryd! Er mwyn diwallu’r galw roedd y sir am greu Ysgolion Canol. Byddai hyn yn golygu plant Cyfnod Allweddol 2 yn symud ymlaen i’r ysgolion hyn yn saith mlwydd oed ac ymuno yno â phlant Blynyddoedd 7, 8 a 9 h.y. ysgolion i blant 7 - 14 oed. Wrth sefydlu tair o’r ysgolion hyn drwy’r sir byddent yn rhyddhau lle yn yr ysgolion cynradd drwy droi’r rheiny yn Ysgolion Cyfnod Sylfaen ar gyfer plant 3 - 7. Byddai hefyd yn mynd i’r afael â’r broblem sydd yn codi wrth i Ysgol Gyfun Cwm Rhymni gyrraedd ei llawn dwf o 1,480. Gosodwyd cais ger bron y Cynulliad Cenedlaethol am gymorth i ariannu’r cynllun hwn a fyddai’n costio tua £30m i’w sefydlu yn ardal tref Caerffili yn y lle cyntaf. (Roedd hyn i gynnwys darpariaeth ar gyfer yr ysgol leol hefyd.) Profodd yr argymhellion hyn yn amhoblogaidd gan rieni oedd yn teimlo nad oeddent am weld plant mor ifanc â 7 yn yr un ysgol â phlant 14 oed. Hefyd, roedd hyn yn golygu y byddai rhai plant yn gorfod teithio yn iau nag y mae galw arnynt wneud ar hyn o bryd. Wrth i’r gobaith o gael ariannu’r prosiect hwn bellhau ac mewn ymateb i anfodlonrwydd rhieni newidiodd yr awdurdod y cynllun. Nawr maent am addasu adeiladau Ysgol Gyfun Sant Ilan fel bod Ysgol Gymraeg Caerffili yn mynd i mewn i floc y Gwyndy wedi i hwnnw gael ei foderneiddio. Bydd plant Ysgol Gymraeg Caerffili, Ysgol y Castell ac Ysgol Ifor Bach wedyn yn mynd i adeilad y Phoenix ar safle Sant Ilan ar gyfer eu haddysg ym Mlynyddoedd 7,8 a 9 cyn trosglwyddo i Ysgol Gyfun Cwm Rhymni ar gyfer y cwricwlwm 14 - 19. Yng nghyfarfod y 24ain o Ionawr mynegodd y rhieni eu pryder am amryw resymau. Teimlai nifer y byddai eu plant dan anfantais o drosglwyddo i’r Ysgol Gyfun gan ymuno â’u cyfoedion a fyddai, erbyn hynny, wedi bod ar y campws ers tair blynedd. Ofnai eraill y byddai ymgais yr Ysgol Gyfun i gynnwys y plant hyn yng ngweithgareddau safle Gellihaf yn golygu mwy a mwy o deithio i blant ac athrawon. Teimlai eraill bod pethau’n symud yn ôl i’r ffordd y bu flynyddoedd yn ôl pan oedd yr Ysgol Gyfun ar ddau safle. Roedd rhieni eisiau gwybod i ba raddau y byddai eu plant yn rhan o weithgareddau gyda’u cyfoedion yng Nghwm Rhymni ac i ba raddau y cynhelid y gweithgareddau hynny ar wahân. Teimlid bod plant yn aml yn dewis pynciau oherwydd eu hadnabyddiaeth o athrawon ond na fyddent yn gallu gwneud hynny dan y gyfundrefn arfaethedig. Wrth fynegi ofnau, gwelai pawb yr anhawster a wynebai’r awdurdod wrth geisio datrys y sefyllfa sy’n codi drwy ffyniant yr iaith yn ein sir. Gofynnwyd pan na ellid defnyddio safle Sant Ilan, efallai, fel Bloc Chweched Dosbarth neu ar gyfer Blynyddoedd 7 ac 8 o’r sir gyfan. Holwyd am drefniadau trafnidiaeth ac oriau’r amryw ysgolion er mwyn i rieni allu trefnu mynd â phlant a’u codi o’r ysgol. Llwyddodd y swyddogion a Mr Owain ap Dafydd, Pennaeth Ysgol Gyfun Cwm Rhymni, i ateb nifer o’r cwestiynau a thawelu rhai o’r ofnau. Ond gwelwyd y byddai galaw ar i athrawon a swyddogion y sir orfod gweithio ar sawl agwedd cyn gwireddu’r cynllun. Edrychwn ymlaen at gwrdd â’r Sir, yn falch o weld bod rhywbeth yn cael ei wneud o’r diwedd ar gyfer y gorlenwi yn ein hysgolion. Hefyd, bod gobaith am ddefnyddio safle’r Gwyndy ar gyfer Addysg Uwchradd cyfrwng Cymraeg yn nhref Caerffili. Etholwyd y swyddogion canlynol i wasanaethu RhAG yn Sir Caerffili. Cadeirydd - Ben Jones Is Gadeirydd - Owain ap Dafydd Ysgrifennydd - Lowri Jones Ysgrifennydd Cofnodion - David Phillips Trysorydd - Tony Wilding Trysorydd Cynorthwyol - Eleri Llwyd Dafydd

Heddiw cyhoeddodd y mudiad cenedlaethol Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG) eu maniffesto gogyfer Etholiadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn 2011. Yn y ddogfen mae'r mudiad yn galw am Fesur Addysg Gymraeg newydd a fydd yn diogelu hawliau rhieni i roi addysg Gymraeg i'w plant. Mae RhAG hefyd am weld Llywodraeth nesaf Cynulliad Cymru'n ymyrryd pan nad yw awdurdod lleol yn cyflawni gofynion y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg a lanswyd gan y Gweinidog Addysg ym mis Ebrill eleni. Mae'r maniffesto hefyd yn tynnu sylw at anawsterau sy'n parhau i lesteirio a llyffetheirio twf a datblygiad addysg Gymraeg ledled Cymru. Mae'r rhain yn cynnwys problemau o ran mesur y galw a gweithredu ar y canfyddiadau, diffyg blaengynllunio digonol, problemau dilyniant ieithyddol, cludiant, hyrwyddo manteision addysg Gymraeg a chefnogaeth i rieni sy'n dewis rhoi addysg Gymraeg i'w plant. Mewn cyfnod o gynni economaidd gyda gofynion ariannol enfawr ar lywodraeth ganol a lleol, mae'r maniffesto'n annog edrych yn greadigol ar ffyrdd o gyflymu twf addysg Gymraeg trwy ystyried model y 'dosbarth cychwynnol' sy'n ddull y mae Caerdydd wedi'i weithredu'n llwyddiannus ers sawl blwyddyn bellach. Meddai Lynne Davies, Cadeirydd Cenedlaethol RhAG, "Mae'r maniffesto'n ymgorfforiad o'n profiadau ni fel mudiad ac yn cwmpasu'r problemau hynny sy'n parhau i fygu twf addysg Gymraeg mewn rhannau helaeth o Gymru. Yn naturiol rydym yn croesawu dyfodiad y Strategaeth newydd sydd wedi arddangos llywodraeth ganol am y tro cyntaf yn cymryd yr awenau yn y gwaith o gynllunio’n strategol i ymateb i’r galw cynyddol am Addysg Gymraeg. Yn sgil hynny rydym am osod her nid yn unig i lywodraeth nesaf y Cynulliad, ond yn ogystal i'r awdurdodau lleol, sicrhau eu bod yn cadw at eu addewidion ac yn cydymffurfio o ran eu dyletswyddau i rieni Cymru parthed dewis iaith addysg eu plant." "Mae tystiolaeth eisioes yn awgrymu nad yw awdurdodau lleol sy’n mynd ati i gynllunio addysg Gymraeg yn rhoi’r sylw priodol i’r Strategaeth hon. Un pryder yw nad oes gofynion statudol ynghlwm wrthi. Gall hyn olygu y cyfyd sefyllfa lle bydd strategaeth yn bodoli ond nad oes gan Lywodraeth y Cynulliad y gallu i sicrhau ei gweithredu’n llawn ac y bydd awdurdodau lleol o ganlyniad yn parhau i beidio cyflawni." "Bu'r wythnos diwethaf yn garreg filltir hanesyddol o safbwynt yr iaith Gymraeg gydag aelodau ein Cynulliad Cenedlaethol yn pleidleisio o blaid rhoi statws swyddogol iddi o fewn y Mesur Iaith newydd. Gyda dyfodiad y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg eleni ynghyd a'r Strategaeth Iaith arfaethedig mae’n glir i ni fod angen i’r holl elfennau hyn fynd law yn llaw. Ni ellir cyflawni dyheadau’r Strategaeth Iaith mewn sawl maes oni bai bod y Strategaeth Addysg yn effeithiol wrth gynyddu niferoedd siaradwyr a sgiliau ieithyddol y gweithlu. Mae RhAG felly am weld cryfhau'r cydgordio rhwng yr elfennau hyn. Cydnabyddir bellach mai Addysg Gymraeg yw'r prif offeryn sydd wedi troi'r trai yn nifer y siaradwyr Cymraeg ac mae’n glir fod dyfodol yr iaith Gymraeg yn ddibynnol ar sicrhau’r amodau gorau i addysg Gymraeg ffynnu a datblygu. Lle mae dyhead a galw o du rhieni yn gyrru’r twf mewn addysg Gymraeg, mae rhaid i Awdurdodau Lleol dan arweiniad clir Llywodraeth y Cynulliad ymateb trwy ddiwallu’r galw hwnnw’n briodol."

Mae cangen leol Castell-nedd Port Talbot y mudiad Rhieni Dros Addysg Gymraeg (RhAG) wedi anfon llythyr brys at sylw Cynghorwyr a Swyddogion Addysg ynghylch datblygu addysg cyfrwng Cymraeg yn y Sir. Yn y llythyr mae'r gangen yn tynnu sylw penodol at eu pryder ynghylch cynigion diweddar i ad-drefnu addysg yn y sir. Ymysg y cynigion hynny mae'r bwriad i ystyried agor ail ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg yn ardal ddeheuol y sir, datblygiad sydd i’w groesawu, gan y bydd o’r diwedd yn cynnig addysg cyfrwng Cymraeg yn lleol i’r niferoedd mawr o ddisgyblion sy’n byw yn yr ardal honno. Fodd bynnag, mae diffyg sylfaenol yn y cynigion diweddaraf hyn i ddiwallu’r galw mawr am addysg cyfrwng Cymraeg yn y sector cynradd. Mae Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg y Cynulliad wedi nodi bod angen i Gastell-nedd Port Talbot gynyddu ei darpariaeth gynradd o 30% erbyn 2015, cynnydd sy’n cyfateb i oddeutu 600 o leoedd ychwanegol, er mwyn diwallu’r galw a nodwyd eisoes. Dywedodd Eirian Youngman, Cadeirydd RhAG Castell-nedd Port Talbot: "Nodwyd gan y sir yn dilyn eu harolwg mewnol eu hunain bod y galw gan rieni am addysg cyfrwng Cymraeg dros 40%, a bod nifer o’r ysgolion yn ne’r sir yn llawn eisoes – yn wir, mewn tair ysgol, mae’r galw am leoedd bron yn ddwbl y niferoedd derbyn swyddogol, a’r lle sydd ar gael ar hyn o bryd. Ond er gwaethaf y dystiolaeth gref hon, nid oes unrhyw gynlluniau wedi’u rhoi gerbron i fynd i’r afael â’r galw hwn, a chreu mwy o leoedd ysgol cyfrwng Cymraeg yn y sector cynradd yn ardal ddeheuol Castell-nedd Port Talbot. Teimla RhAG yn gryf y dylai’r ysgolion cynradd newydd cyfrwng Cymraeg y mae mawr alw amdanynt gael eu lleoli yn ardaloedd Resolfen a Llandarsi/Sgiwen, lle mae’r galw ar ei uchaf." "Er mwyn sicrhau arian ar gyfer ysgolion cynradd newydd, mae’n hollbwysig fod cais y sir i’r Cynulliad am arian cyfalaf, sydd i’w chyflwyno i’r Cynulliad erbyn canol mis Rhagfyr, yn cynnwys cynigion ar gyfer darpariaeth gynradd newydd. Yn wir, mae'r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg yn nodi'n glir y dylai Awdurdodau Lleol ystyried y galw yn y dyfodol am ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg, a'r gallu i fanteisio arni, wrth gynllunio i newid y ddarpariaeth ysgol, ac wrth wneud cynigion ar gyfer y Rhaglen Ysgolion ar gyfer yr Unfed Ganrif ar Hugain. Mae siroedd eraill megis Caerdydd, eisoes yn cynnwys addysg Gymraeg fel rhan o’u cynlluniau wrth gyflwyno ceisiadau am arian. "Yr ydym yn galw ar gynghorwyr a swyddogion y cyngor i sicrhau bod y cais am arian cyfalaf yn cynnwys cynigion i ehangu addysg gynradd cyfrwng Cymraeg yng Nghastell-nedd Port Talbot, er mwyn ateb y galw gan rieni a sicrhrau cyfle cyfartal i bob plentyn dderbyn ei addysg drwy ei ddewis gyfrwng yn ei gymuned leol."

Mae RhAG Caerdydd wedi croesawu cyhoeddiad a gafwyd yr wythnos hon gan Gyngor Caerdydd sy'n amlinellu eu bwriad i adeiladu ysgol cyfrwng Cymraeg newydd sbon. Cafodd dyfodol addysg Gymraeg yng ngorllewin y ddinas hwb sylweddol yr wythnos yma gyda chyhoeddiad diweddaraf y Cyngor o'u cynlluniau i ddiwallu'r galw cynyddol am addysg Gymraeg yn ardal Treganna. Yn dilyn cyfnod hirfaith o ymgyrchu di-flino cafodd rhieni Ysgol Gymraeg Treganna ac Ysgol Tan-y-Eos wybod am fwriadau'r Cyngor i adeiladu ysgol newydd ar dir ger heol Sanatorium ar gost o oddeutu £9miliwn. Mewn ymateb i'r cyhoeddiad, dywedodd Nona Gruffudd Evans Cadeirydd RhAG Caerdydd, "Mae'r newyddion hir-ddisgwyliedig hwn yn sicr i'w groesawu ac mae'r ffaith fod pethau o'r diwedd yn symud ymlaen yn gam cadarnhaol i'r cyfeiriad cywir. Wrth gwrs rhaid tymheru'r cyffro hwnnw gyda ychydig o bwyll gan fod llwyddiant y cynllun mor ddibynnol ar gyllid o du llywodraeth y Cynulliad. Hyderwn felly y bydd y llywodraeth yn medru ymateb yn ffafriol i'r unig gynnig realistig bellach ar gael i ddatrys twf addysg Gymraeg yn Nhreganna." "Rhaid cael sicrwydd yn awr gan Lywodraeth Cynulliad Cymru y byddant yn cadw at eu hymrwymiad i gydweithio gyda Chyngor Caerdydd i ganfod datrysiad ac y bydd hynny'n arwain at sicrhau'r cyllid sy'n angenrheidiol i gael y maen i'r wal gyda'r prosiect. Mae sefyllfa Treganna yn un rhan amlwg o'r galw cynyddol am addysg Gymraeg ledled Caerdydd, yn enwedig felly yng ngorllewin y ddinas, a bydd symud i ddatrys hyn ar fyrder yn caniatau i'r cyngor weithio tuag at fynd i'r afael a sefyllfaoedd eraill sydd hefyd angen sylw dybryd. Ni allwn bwysleisio'n ormodol felly fod yn rhaid wrth gydweithio agos ac ewyllys gref o du'r llywodraeth er mwyn gwireddu'r cynllun." Aeth ymlaen i ddweud, "Mae'r cyhoeddiad hefyd yn arwyddocaol gan ei fod yn rhoi arwydd o sicrwydd a sefydlogrwydd nid yn unig i rieni presennol yr ysgolion ond hefyd i rieni'r dyfodol. Wedi blynyddoedd o ansicrwydd mae hyn yn gwbl anghenrheidiol i roi hyder i'r nifer cynyddol o rieni yn yr ardal sydd am roi addysg Gymraeg i'w plant. Mae pwysigrwydd cyhoeddiad yr wythnos yma felly yn cynrychioli datblygiad gyda sgil-effeithiau pellgyrhaeddol tu hwnt." Ond rhybuddiodd Mrs Gruffudd Evans, "Rhaid cydnabod na fydd hwn yn ddatrysiad a fydd yn ei le dros nos, ac o'r herwydd hynny rhaid rhoi cynllun interim ar waith i leddfu'r amodau annerbyniol presennol yn ystod y cyfnod fydd yn arwain at agor yr ysgol newydd arfaethedig yn 2013. Gyda hynny mewn golwg felly, bydd RhAG yn parhau i gydweithio gyda rhieni, Cyngor Caerdydd a swyddogion y llywodraeth i sicrhau y bydd datganiad yr wythnos yma yn dod yn realiti gwirioneddol a hynny'n unol a'r amserlen sydd wedi'i amlinellu."